ทำอย่างไรให้มีน้ำใช้อย่างยั่งยืน ท่ามกลางภาวะโลกร้อน

ทำอย่างไรให้มีน้ำใช้อย่างยั่งยืน ท่ามกลางภาวะโลกร้อน

            พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงแนะแนวทางเรื่องการบริหารจัดการน้ำเพื่อกักเก็บน้ำ ป้องกันภัยแล้ง และการเก็บน้ำเพื่อป้องกันปัญหาน้ำท่วม โดยจะแบ่งพื้นที่เป็น 4 ส่วน ด้วยกัน พื้นที่ส่วนที่ 1 คือ ยอดเขาลงมาสู่กลางเขา จะให้เป็นพื้นที่อนุรักษ์ คือ อนุรักษ์น้ำและเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ดิน โดยการสร้างฝายต้นน้ำลำธาร เพื่อช่วยชะลอความเร็วของน้ำ ป้องกันการพังทลายของหน้าดิน และที่สำคัญเมื่อผืนดินชุ่มชื้นแล้ว พืชพันธุ์ต้นไม้นานาชนิด ก็จะเจริญเติบโตได้อย่างสมบูรณ์

อันมีพื้นที่ตัวอย่างได้แก่ ศูนย์ศึกษาพัฒนาห้วยฮ่องไคร้ฯ อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ ที่สร้างฝายชะลอน้ำ (Check dam) โดยผลลัพธ์ที่ได้นั้น ทำให้พื้นที่ป่าบริเวณดังกล่าวมีความชุ่มชื้นเพิ่มขึ้น หรือโครงการ 80 พรรษา 880 ฝาย อินทรีสร้างถวายในหลวง ที่บริษัทปูนซีเมนต์นครหลวงร่วมกับมูลนิธิชัยพัฒนา ช่วยกันจัดสร้างฝายตามพื้นที่ต่าง ๆ อีกด้วย ซึ่งผลที่ได้นั้น ทำให้ทุกวันนี้ ประชาชนและหน่วยงานตามพื้นที่ต่าง ๆ ล้วนเห็นประโยชน์ของฝายชะลอน้ำและได้ช่วยกันทำฝายชะลอน้ำกันมากขึ้นกว่าเดิม

พื้นที่ส่วนที่ 2

ได้แก่ กลางเขาลงมายังเชิงเขา จะเป็นเขตป่าเศรษฐกิจ เพื่อทำการปลูกต้นไม้เศรษฐกิจหรือพืชพันธุ์ที่สามารถใช้ประโยชน์ต่าง ๆ ได้ เช่น ไม้ที่สำหรับใช้เป็นเชื้อเพลิง ไม้ใช้สอยสำหรับก่อสร้าง และผลไม้ต่าง ๆ ที่เหมาะสมกับดินบริเวณนั้น ทรงแนะนำให้สร้างอ่างเก็บน้ำขนาดเล็กขึ้นบนกลางเขา เพื่อกักเก็บน้ำที่ไหลลงมาจากบนเขา เพื่อทำให้พื้นดินบริเวณเพาะปลูกมีความชุ่มชื้นมากขึ้นและช่วยป้องกันหรือบรรเทาทุกข์ภัยในช่วงที่ขาดน้ำ

พื้นที่ส่วนที่ 3

จะเป็นพื้นที่ตามไร่นา ทรงให้สร้างเขื่อนเพื่อรองรับน้ำฝนที่ตกใหม่และน้ำที่ไหลมาจากยอดเขา เพื่อใช้เป็นน้ำสำรองสำหรับการปลูกข้าว หรือพืชพันธุ์ต่าง ๆ นอกจากนี้การสร้างเขื่อนเก็บน้ำนี้ยังเป็นการใช้ทรัพยากรน้ำอย่างคุ้มค่า เพราะเป็นการไม่ปล่อยให้น้ำดีไหลลงคลอง หรือทะเลโดยเปล่าประโยชน์ ยกตัวอย่าง โครงการสระเก็บน้ำพระราม 9 อันเนื่องมาจากพระราชดำริ และ เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ ที่นอกจากจะทำหน้าที่เป็นตัวเก็บสำรองน้ำแล้ว ยังทำหน้าที่ป้องกันไม่ให้เกิดน้ำท่วมในบริเวณดังกล่าว หรือในจังหวัดใกล้เคียงได้อีกด้วย

พื้นที่ส่วนที่ 4

จากพื้นที่ที่กล่าวมาทั้ง 3 ส่วน ตั้งแต่ยอดเขาลงสู่ที่ราบ จะเห็นได้ว่าทรัพยากรน้ำถูกพวกเราใช้กันอย่างมากมายมหาศาล ทั้งเพื่อการเกษตร หรือเพื่อใช้บริโภค และสิ่งที่จะตามมาจากการใช้ ก็คือ น้ำที่ไม่สามารถใช้การใด ๆ ได้อีกต่อไปแล้ว หรือที่เราเรียกกันว่า “น้ำเสีย” เพราะเหตุนี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว จึงทรงค้ดหาแนวทางการบำบัดน้ำเสียให้กลับสภาพเป็นน้ำดีโดยวิธีธรรมชาติ  ก่อนที่จะปล่อยลงสู่ทะเลต่อไป ในวันนี้ พระองค์ทรงทำให้เห็นเป็นตัวอย่าง ณ โครงการศึกษาวิจัยและพัฒนาสิ่งแวดล้อมแหลมผักเบี้ยอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เพื่อใช้เป็นพื้นที่การศึกษาวิธีการบำบัดน้ำเสียก่อนปล่อยลงสู่ท้องทะเล ด้วยวิธีการใช้ระบบบ่อบำบัดน้ำเสียและวัชพืชบำบัด โดยใช้พืชน้ำและธรรมชาติ เช่น สายลม แสงแดด ออกซิเจน เป็นตัวบำบัด ซึ่งได้ผลลัพธ์ดีเป็นที่น่าพอใจเป็นอย่างยิ่ง พร้อมกันนี้ยังสามารถขยายผลการดำเนินงานในลักษณะคล้ายคลึงกันไปยังพื้นที่อื่น ๆ ได้อีกด้วย